Menu

Gezonden

0 Comments

Openbaring des Heren / 6 januari 2019

Gezonden

Het ontvouwen van net mysterie van Kerstmis gaat verder. Vandaag vieren we de Openbaring van de Heer voor alle volkeren, dus ook over alle grenzen heen. Drie Wijzen uit het Oosten helpen ons daarbij. Zij leren ons door het oppervlakkige heen te kijken en te ontdekken dat dit kind dat in Betlehem geboren is, van universele betekenis zal blijken te zijn. Mogen we dit koppelen aan de liturgisch vieren waarin ieder keer weer het geheim van God voor ons wordt opengevouwen in een palet van betekenissen?

Exegetische notities Evangelie Matteüs 2,1-12
In deze perikoop zijn het de wijzen die op zoek gaan. Wijzen waren wijzen die onder andere de wetenschap van de astrologie bedreven. Zonder dat ze precies weten waar ze moeten zoeken en wie ze aan zullen treffen (dat blijkt uit het feit dat ze Jezus zoeken in het paleis van de wereldlijke koning Herodes) gaan ze wel. Ze worden door de verschijning van een ster in beweging gezet en reizen af naar Jeruzalem. Door de geboorteplaats Betlehem en de verschijning van de ster wordt Jezus enerzijds in de lijn van de traditie geplaatst. Dit verhaal lijkt op de beginjaren van Mozes. Net als Jezus moet Mozes vluchten naar Egypte en de rol van Herodes is dezelfde als die van de Farao, allebei bevelen ze om de kinderen jonger dan twee jaar te doden, en bij allebei wordt het doel van deze kindermoord niet bereikt; zowel Mozes als Jezus overleven het. De ster is een verwijzing naar Nu.24,16. Daarin wordt gezegd dat ‘een ster komt op uit Jakob’. Betlehem is een dorp in de buurt van Jeruzalem en was de geboorteplaats van David. Ook het boek Ruth speelt zich daar af. Desondanks had het dorp weinig aanzien. Het citaat over Betlehem dat de hogepriesters en de schriftgeleerden aanhalen is afkomstig uit het boek Micha (5,1). Micha was een profeet die rondtrok op het platteland rond Jeruzalem. Hij kwam op voor de armen en de eenvoudigen die op het platteland werkten en leefden en streed daar voor recht en gerechtigheid. Jezus wordt door de magiërs in Betlehem gevonden: dit laat niet alleen het schriftwoord in vervulling gaan, maar geeft direct aan waar Jezus voor staat. Hij wordt gevonden tussen de eenvoudige en arme mensen, waar eeuwen eerder de profeet Micha al streed voor gerechtigheid. Anderzijds wordt Jezus niet als zodanig herkend. Op het moment dat Herodes hoort dat de magiërs op zoek zijn naar de koning van de Joden, schrikt hij en wil precies weten wat er gebeurd is. Deze gebeurtenis doorbreekt de gewone orde van zijn leven en dat is een bedreigende situatie voor hem. Verderop in het hoofdstuk blijkt Herodes daarom tot veel kwaad in staat. Hij staat het kind naar het leven (v.13). Hij zal zelfs zover gaan, uit schijnbaar lijfsbehoud, om alle jongetjes van twee jaar en jonger te laten doden (v.16). De schriftgeleerden en hogepriesters geven antwoord op de vraag waar de Messias geboren zal worden, maar laten zich daardoor niet raken of in beweging brengen. Nadat zij Micha geciteerd hebben blijft het stil van hun kant. Opvallend is dat niet alleen Herodes schrikt wanneer hij hoort wie de magiërs zoeken, maar dat heel Jeruzalem met hem schrikt. De stad van David en van Ruth, de stad waar de tempel van God staat, herkent Jezus niet. Uiteindelijk zijn het de magiërs, die buitenstaanders, heidenen en vreemdelingen waren, die op weg durven gaan. Zij gaan de ster achterna en vinden op die manier Jezus. De tegenstelling die vaker in dit evangelie naar voren zal komen, dus de buitenstaanders die Jezus wel herkennen en zijn eigen volk die dat niet kan, wordt hier al duidelijk neergezet. De magiërs herkennen in Jezus een koning en daarom huldigen zij Hem. Met het werkwoord ‘huldigen’ wordt bedoeld dat degene die huldigt neervalt voor zijn koning of God en daarmee is het een vorm van aanbidding. Wierook, mirre en goud waren kostbare producten. Wierook en goud worden vaker genoemd in de Bijbel. Niet alleen in Js.60,6, maar ook in bijvoorbeeld Ps.72,15;45,9. Mirre was een kostbare balsem en zou daarmee een verwijzing kunnen zijn naar de balseming van Jezus, vlak voor zijn lijden en sterven (26,6-13). De magiërs keren tenslotte weer terug naar huis, nadat ze Jezus gevonden hebben. Ze kunnen niet anders dan langs een andere manier weer terug te gaan dan ze gekomen waren. Zij hebben Jezus (h)erkend en daarmee is er voorgoed iets verandert bij hen. Door de ontmoeting gaan zij anders weg dan ze gekomen waren en zij zien in (door een droom) dat Herodes dat nog niet gedaan heeft en daarmee een gevaar vormt voor het kind.

Suggesties

  1. Tijdschrift Vieren

In Vieren, tijdschrift voor spiritualiteit en liturgie nummer 4, 2017 vindt u in het werkschrift een uitgebreide beschrijving van een Driekoningenviering en spel.
Via de website www.bernemedia.com is dit nummer van Vieren ook los te bestellen.

Gebeden voor Driekoningen

Openingsgebed

God,
Gij die over alle grenzen heen
uw Zoon aan mensen hebt gegeven,
wij vragen U:
maak ons ontvankelijk voor uw blijde boodschap
zodat ook wij grensoverschrijdend
uw licht in de wereld doorgeven,
daarin geleid door Jezus, uw Zoon,
die met U en de heilige Geest leeft in eeuwigheid. Amen.

Gebed over de gaven

Goede God,
wij willen U eren
met eenvoudige gaven van brood en wijn.
Neem ze van ons aan, God,
en maak hierin uw Zoon aan ons kenbaar
zodat wij in zijn licht thuis mogen raken bij U,
die leeft in eeuwigheid. Amen.

Slotgebed

Goede God,
uw licht gaat voor ons uit om ons de weg te wijzen.
Laat ons nooit uit het oog verliezen
dat U zich hebt geopenbaard voor álle mensen,
heel de wereld, in Jezus uw Zoon,
die onze Heer en Broeder is tot in alle eeuwigheid. Amen.