Menu

Eer God vanuit je hart

0 Comments

22e zondag door het jaar / 2 september 2018

Eer God vanuit je hart

Buitenkant – binnenkant: het blijft een dilemma. Natuurlijk gaat het om de binnenkant, maar de zorg voor de buitenkant kan ook van invloed zijn op de binnenkant, het hart. De boodschap van de Schriften is helder: uiteindelijk gaat het om de binnenkant want God kijkt naar het hart. En dan zullen buitenkant en binneknat in harmonie samen moeten optrekken. God vraagt om gediend te worden vanuit het hart.

Exegetische notities Evangelie   Marcus 7,1-8.14-15.21-23

Marcus zet de kwestie van het naleven van de voorschriften op scherp in een gesprek van Jezus met Farizeeën en enkele schriftgeleerden. Van Jeruzalem zijn ze naar Jezus gekomen die zich ophoudt in de omgeving van het meer van Gennesaret (6,53v.). Het gesprek dat zich ontspint is lastig, omdat er kennis verondersteld wordt, die, in de tijd van Marcus, niet iedereen had. Er waren immers ook niet-Joden toegetreden tot de christelijke gemeente in Rome, voor wie Marcus schreef naar men algemeen aanneemt. Daarom wordt hier een vorm van uitleg gegeven bij de waarneming van de Farizeeën (vv.3-4). Daarin wordt gewezen op de ‘traditie van de ouden’. Bedoeld wordt de mondelinge overlevering, die bestond naast de geschreven Tora. ‘Water’ gold als symbool voor die mondelinge Tora, terwijl ‘vuur’ stond voor de geschreven Wet. ‘Je niet reinigen met water’ heeft dan de lading van: de mondelinge traditie naast je neerleggen. Het gaat de Farizeeën dus om meer dan om handen wassen voor het brood eten. Daar komt nog bij dat ‘brood’ ook staat voor Gods Woord, als noodzaak voor leven, zo rijkelijk uitgedeeld door Jezus (Mc.6,30vv.).
Voor het ‘doen’ van Gods Woord is voor de Farizeeën de mondelinge Tora, ‘water’, noodzakelijk. De toets waaraan Jezus wordt blootgesteld is dus de vraag hoe hij staat tegenover de autoriteit van de mondelinge Tora. Of in termen van onze traditie de vraag naar de autoriteit van de kerkelijke leer.
Jezus heeft dat heel goed door en antwoordt met een citaat van de profeet Jesaja, 29,13v. Daarmee verwijt Jezus zijn opponenten de zaken om te draaien en ‘de klei belangrijker te vinden dan de pottenbakker’, zoals staat in het vervolg van het citaat. Voor de schriftgeleerden zal dat zeker mee hebben geklonken.
Hierna richt Jezus zich tot de menigte en Hij begint zijn lering zoals de eerste lezing met een oproep tot ‘horen’ (v.14). Volgens de Joodse traditie heeft een mens twee harten; is dubbelhartig. Enerzijds geneigd tot het goede; anderzijds tot het ‘slechte’, wat overigens niet altijd slecht is. Bijvoorbeeld zonder seksuele prikkels, gesitueerd aan de ‘slechte’ kant, zou er geen voortplanting zijn.

Themastelling

De teksten voor deze zondag bepalen de gelovige bij Gods leefregels. Gegeven door de bevrijdende God plaatsen zij de mens in de leerschool. Zij beogen dat de mens er inzicht door wint over hoe te leven (Deuteronomium 4). Zij leren de mens zorgvuldige omgang met de medemens (Psalm 15). Zij vragen de mens ook metterdaad te geloven, afwegingen te maken en positie te kiezen (Jakobus 1). Zij doen een beroep op de intentie van de mens (Marcus 7). Daartoe is zelfonderzoek nodig omtrent eigen beweegredenen. Het dienen van God kan opgaan in het nauwkeurig naleven van geboden en zo verstarren. Jezus waarschuwt nadrukkelijk voor wetticisme, voor uitwendige eredienst. Het gaat Hem om een eredienst die vanuit het hart wordt gedaan, die van harte trouw is aan Gods leefregels.

Gebeden voor deze zondag

Openingsgebed

Goede God,
U hebt ons uw woord gegeven
om na te leven met ons hart.
Geef ons de kracht om uw woord
ten uitvoer te brengen in daden
van liefde en gerechtigheid
naar het voorbeeld van uw Zoon.
Dat vragen wij U
door Jezus Christus, onze Heer,
die met U en de heilige Geest leeft
in de eeuwen der eeuwen. Amen.

Gebed over de gaven

Goede God,
in tekenen van brood en wijn
ervaren wij uw aanwezigheid.
Mogen deze gaven ons richting geven
op onze levensweg.
Dat vragen wij U
door Jezus, uw Zoon,
onze gids en leidsman. Amen.

Slotgebed

Goede God,
U hebt ons een richting gegeven door uw woord.
Uw weg van liefde leert ons om te zien naar elkaar.
Houd ons op die weg,
waarop Jezus, uw Zoon, ons is voorgegaan
Trek met ons mee
en maak ons bereid om U in onze naaste te dienen.
Dat vragen wij U, in Naam van Jezus Christus,
uw Zoon en onze Heer. Amen.