Menu

24 juni: Johannes de Doper

0 Comments

Een groot man is geboren. Eens, maar ieder jaar vieren we het opnieuw. Johannes de Doper: voorloper van Christus. Maar hij heeft ook een sterke eigenheid en zijn charisma is juist dat hij zoveel liefde in zich draagt dat naar de ander en de Ander verwijst. Het gaat niet om hemzelf – hoewel hij het helemaal zelf moet doen. Hierin is Johannes de Doper voorganger, voor Jezus de Christus, voor ons.

Exegetische notities Evangelie Lucas 1,57-66.80
Over het heilsplan van God met de mensen heeft de evangelist het in deze passage. De toekomst van God onderweg met mensen komt hier voor het voetlicht.
Lucas maakt duidelijk dat Johannes’ geboorte en bestaan een rol spelen in Gods bevrijdingsplan met Israël. Niet voor niets zingt Zacharias dan ook geïnspireerd (‘vervuld met heilige Geest’, vers 67) over redding voor Israël (vers 69.71.77). Hij zingt dat deze zoon zijn volk zal doen gaan op de weg van de sjaloom, de heel-making, de harmonie, de vrede tussen God en mensen en mensen onderling (vers 79slot). Zijn zoon zal een wegbereider voor de Heer zijn (vers 76). In zijn lied benadrukt Zacharias de continuïteit van Gods handelen (vers 70.72-73). Tweemaal accentueert Zacharias in zijn lied Gods barmhartigheid (vers 72.78). Door Gods omzien naar Israël te benadrukken en Gods trouw aan Abraham en Gods barmhartigheid te benoemen valt Zacharias Maria bij die in haar lied over hetzelfde had gezongen (Lucas 1,50.54-55).

Themastelling
Het doel van Israëls God met deze wereld is sjaloom: heelmaking, bevrijding, harmonie, welzijn. Steeds weer komt dat thema voor in de Schriften. God wil bevrijden van wat mensen en wereld in hun groei en bloei blokkeert, wil bevrijden van alles wat mensen en wereld klein houdt. De lezingen van deze zondag tekenen allemaal de betrokkenheid van God op zijn wereld. Hij treedt daar sturend, leidend, zorgend in op. Op allerlei manieren benadrukt Lucas Gods trouw door de geschiedenis.

Suggesties

  1. De legende over het Sint-Janskruid

Een mooi verhaal om aan kinderen voor te lezen

Het Sint-Janskruid bloeit als de zon op zijn hoogst staat, de dagen lang en de nachten kort zijn. Het is een bekend geneeskrachtig kruidenplantje. Maria Magdalena heeft de basis gelegd voor het succes van dit wondermiddel. Hoe dat zo gekomen is, verhaalt deze christelijke legende.
Maria Magdalena stond onder het kruis van de stervende Jezus en zag druppels bloed op de plantjes van de Calvarieberg vallen. “Kijk”, zei ze met tranen in de ogen, “zelfs de bloemen vangen het kostbare bloed van Jezus op in hun knoppen om niets van Zijn erfenis verloren te laten gaan”. Na de begrafenis en herrijzenis groef ze de plantjes die de druppels hadden opgevangen uit en die nam ze mee naar huis. In haar tuin verzorgde ze de plantjes zo goed, dat ze zich voorspoedig ontwikkelden en vermeerderden. Als ze de knoppen uitperste, kwam er donkerrood sap uit, het kostbare bloed dat de plant bewaarde. Deze rode druppels bleken sterk geneeskrachtig te zijn met hun warmtegevende eigenschappen en al snel verspreidde zich het gerucht dat Maria Magdalena geneeskrachtige kruiden in haar tuin kweekte. De mensen vroegen haar om zaad en stekken van het plantje. Het werd een geliefd kruid.
De duivel zag met lede ogen aan dat het kruidenplantje steeds populairder werd en bedacht een plan om hieraan een einde te maken. Op een dag ging hij met een grote bos distels in zijn klauwen naar de tuin van Maria Magdalena. Hij sloeg de plantjes met de stekelige distelbladeren tot moes en schreeuwde:”Vernietigen zal ik ze, uitroeien tot het laatste exemplaar!”
Johannes de Doper sloeg dit alles gade vanuit de hemel en stuurde in razende vaart een engel naar de aarde om het heilige, geneeskrachtige kruid voor de ondergang te behoeden. De engel joeg de duivel weg met zijn eigen bos distels en riep:”Blijf van deze planten af! Deze bloemen zijn heilig, want ze dragen het bloed van Jezus in zich. Zij zullen de mensen helpen die warmte nodig hebben voor hun genezing”. Uit dankbaarheid voor de redding van dit waardevolle kruidenplantje is het genoemd naar zijn beschermheilige: Sint-Janskruid.
Hoe weten we dat dit verhaal op waarheid berust? Als u de knop van de bloem uitdrukt, komt er een paarsrood sap tevoorschijn, dat warmtegevende olie bevat. En als u een blaadje plukt en dat tegen het licht houdt, ziet u nu nog de gaatjes die de duivel erin heeft geslagen.

(Els Baars: Natuurverhalen. Sprookjes, mythen en legenden over planten en dieren uit de Lage Landen, Uitg. Elmar, Rijswijk, 2008)

  1. Wie doopt wie?

“Hij (Jezus) kwam uit Galilea naar de Jordaan om door Johannes gedoopt te worden. Johannes wilde hem daar met kracht van weerhouden:”Ik heb nodig door u gedoopt te worden en u komt tot mij?
Johannes wil van geen doop weten. Een Messias die zichzelf vernedert en afdaalt in het water om door hem, een onbetekenende knecht, gedoopt te worden, is Jezus daar niet boven verheven?
“Laat mij gaan, Johannes, want zo past het ons, jou en mij, om alle gerechtigheid te vervullen”. Toen liet Johannes hem begaan.”

(Nico ter Linden: Het verhaal gaat… 2, Uitgeverij Balans, 1998, pag. 192,193, fragment)

Gebeden voor dit hoogfeest

 Openingsgebed

God,
op het geboortefeest van de heilige Johannes
danken wij U voor het wonder van ons leven.
U, die ons ten diepste kent, prijzen wij
voor het licht dat U in mensen uitstraalt,
in het bijzonder in Johannes,
die de wegbereider werd
van Jezus Christus, uw Zoon, die met U
en de heilige Geest leeft in eeuwigheid. Amen.

Gebed over de gaven

 God,
Johannes herkende in Jezus uw Messias.
Wij bidden U: zegen ons, hier rond deze tafel,
en zegen deze gaven,
opdat ook wij Hem herkennen,
Hij die met ons mee leeft,
Jezus Christus, onze Heer. Amen.

Slotgebed

Heer,
wij hebben nieuwe kracht ontvangen
door de maaltijd van uw Zoon.
Laat ons, zoals eens Johannes,
steeds sterker worden door de Geest
die leeft in U, in eeuwigheid. Amen